“ Volgens een oude traditie schrijft de nieuwkomer een verslag. Met veel plezier heb ik tijdens het schrijven van dit verslag teruggekeken op twee mooie wandeltochten met bijzondere mensen en gesprekken. Mijn dank hiervoor.”

Op vrijdagmiddag en avond was het inchecken bij de Stayokay te Arnhem waar ik kennis heb gemaakt met de overige 14 wandelaars. Het werd een gezellige avond en ik werd direct opgenomen in de groep. Een fijn gevoel. Buiten onze groep verbleef er een bont gezelschap in de Stayokay uit diverse landen waaronder Slovenië, Spanje en Duitsland. Deze jonge mensen kwamen om te feesten in het Gelredome. Voor ons was het zaterdagochtend rond 9:00 alweer vertrekken naar het startpunt van de 1e wandeltocht in de gemeente Rozendaal.

21 NOVEMBER 2009: RONDTOCHT 23 KM
ROZENDAAL – ELSBERG – ONZALIGE BOSSEN – CARONLINE HOEVE – POSBANK – ROZENDAAL.
De gemeente Rozendaal, gelegen ten noordoosten van Arnhem aan de rand van de Zuid-Veluwe, is ontstaan uit de Heerlijkheid Rozendael. Het Kasteel Rosendael, oorspronkelijk gebouwd in de 14e eeuw en sindsdien diverse malen verbouwd. Het kasteel en park zijn in de zomermaanden opengesteld voor het publiek. In de herfst vindt men in het park van het kasteel de grootste verzameling verschillende soorten paddenstoelen van Nederland (tip van Cor).

We starten bij het Rozendaalse Veld en dit is samen met het Rozendaalse Zand zo'n 450 hectare  bestaan uit heide, uit een klein gedeelte stuifzand en bosschages. Het beheer van het Rozendaalse Veld en het Rozendaalse Zand richt zich op het ontwikkelen van de levensgemeenschap structuurrijke heide, stuifzand en bosschages.

We lopen enige tijd door dit gebied en struinen af en toe een stukje. Cor ziet als enige een everzwijn. We bereiken een wildobservatiepost: de Elsberg. Om wild te bekijken zijn er in het nationaal park twee wildobservatieposten waarvan Elsberg er één van is. Deze is gebouwd in een heuveltop vanwaar men een uitgestrekt panorama over de Rheder- en Worthrhederheide en omliggende bossen heeft. In de herfst komen hier veel mensen kijken naar de bronst van de edelherten. Hier genieten we van een welverdiende pauze en van het adembenemende uitzicht. Er is veel informatie aanwezig over een aantal dieren die in deze omgeving leven. Nooit geweten wat een spiegel was bij een ree… dus nooit te oud om te leren!

Na deze rustpauze vervolgen we onze weg richting de Onzalige bossen. We hebben hier een slinger gemaakt naar het Pannenkoekenhuis “De Carolinahoeve”. Dit rustpunt staat bekend om z’n lekkere pannenkoeken en dat klopt!  Ook beroemdheden wisten deze hoeve te vinden. Wim Kan is hier een voorbeeld van. 

Over de onzalige bossen heb ik diverse theorieën ontdekt op internet waaronder de volgende twee:

1. In de 17e eeuw behoorde heel Rheden de familie Sadelhoff toe. Behalve de bosschen. Daarom sprak men van de onsalige bosschen. Dus de "NIET- Sadelhoff bossen". Wat is verbasterd tot: Onzalige bossen.
2. Het bosgebied wat daar ontstaan is, had namen die op zich al genoeg zeggen: wat te denken van ‘ de onzalige bossen’ of van ‘de duivelssteen’. Tussen de dorpen De Steeg en Ellecom, loopt de bekende Middachten Allee. Vroeger een weg verhard met klinkers met aan beide zijden een imposante rij beuken. Daar ligt na een prachtige wandeling van iets meer dan 30 minuten op een open plek in het bos de zogenaamde duivelssteen. De wandeling leidt langs imposante bomen, waar men vaak oog in oog met herten en wilde zwijnen komt te staan. Als uiterste beloning (zeker voor iedereen, die open staat voor bijzondere energieën) komt men zo bij deze steen. Een kleine drie meter lang, anderhalve meter  breed en ongeveer een meter hoog. Een vlak op de grond liggende menhir lijkt het wel. Het grijze graniet van de steen is vol fonkelende kristallen. Alleen door de zon schittert deze steen, juist bij maanlicht lijkt de duivelssteen een oplichtende wolk kracht uit te stralen.
Ik ben voor theorie nummer 1 maar toch wel blij dat we niet helemaal tot de “duivelssteen” zijn gelopen, maar een zijweg hebben genomen door een prachtig gebied vol met varens die in dit jaargetijde vele roodtinten hebben.

Na enige tijd door dit gebied te hebben gelopen kwamen we rond 16:00 uur bij de Posbank. De kleur van de lucht was zo mooi, we hebben hier even de tijd genomen om ervan te genieten. De Posbank is de naam van een monument en een naastgelegen theehuis, op de rand van een met heide begroeide stuwwal op de Veluwe, en heeft een hoogte van 90 meter boven NAP, van waar af een uitzicht mogelijk is over het IJsseldal, de Achterhoek en de Liemers tot in Duitsland. Piet is in deze omgeving bekend en wist ons een aantal plaatsen aan te wijzen. Het was een hele heldere dag. De uitspanning die vroeger op de Posbank stond is bij een brand in 1996 verwoest. In 2002 heeft Natuurmonumenten een nieuw theehuis laten bouwen volgens een bijzonder en duurzaam ontwerp. We “dalen af en klauteren” weer omhoog uit de begroeide stuwwal en bereiken rond 17:00 uur het startpunt.

Na een verdiende consumptie in de Stayokay en een warme douche is het wederom een gezellige avond. Er blijken diverse mensen fan van Van Morrison en er komt een hamerteen tevoorschijn!

22 NOVEMBER: RONDTOCHT 15 KM
GINKELSE HEIDE -EDELSE VELD- MOSSELSE VELD-GINKELSE HEIDE
Ook vandaag vertrekken we rond 9:00 richting de Ginkelse heide naar het startpunt bij restaurant juffrouw Tok. We nemen alle bagage mee, zodat we na de tocht richting huis kunnen rijden. Gelukkig hoeven we daar voorlopig nog niet aan te denken.

De Ginkelse heide heeft naast een schaapskooi een lange geschiedenis die stamt uit onder andere de 2e wereldoorlog. Op de heide was de massale luchtlanding van Market Garden op 17 september 1944. Elk jaar wordt in september deze landing herdacht. De parachutisten zijn hedendaagse soldaten uit Nederland en Groot-Brittannië. De militairen sprongen uit Hercules transportvliegtuigen. Afgelopen september was boven de heide ook een oud Dakotavliegtuig te zien. Dat type nam in 1944 intensief deel aan Market Garden.

Verder bevonden zich op deze heide van 1914 tot 1918 de barrakken van de Belgische vluchtelingen na de val van Antwerpen. Een herdenkingsplaat is het enige wat nog doet herinneren aan deze barakken. De barakken stonden in 4 verschillende “dorpjes” met in totaal ongeveer 3.000 inwoners die een eigen water en energievoorziening hadden. Men werd ingedeeld naar gevaarlijk, minder gevaarlijk, geaccepteerd en te vertrouwen en op deze indeling kwam je in een van de vier  “dorpjes” terecht.

Vanuit de Ginkelse heide lopen we de Edense heide op.  Een fraai heuvelachtig landschap aan de rand van de Edese stuwwal. Deze wal loopt van Lunteren tot Wageningen en is tijdens de Riss-ijstijd (zo’n 200.000 jaar geleden) ontstaan. Dit gebied is zeer geaccidenteerd en er zijn veel stenen te vinden die door het stuwende ijs zijn aangevoerd. We komen bij een eendenkooi waar we helemaal omheen kunnen lopen.

Na de eendenkooi belanden we tussen hardlopers die met kompas en routebeschrijving een wedstrijd aan het lopen zijn. Ook ontmoeten we een schaapherder met zijn kudde (300 ooien). We maken een praatje en uiteraard is dit een mooie gelegenheid om foto’s te nemen. We vervolgen onze weg langs het Mosselse veld waar wilde paarde aan het grazen zijn. In het voorjaar ziet het hier geel van de bloeiende plantjes.  We lopen om dit veld heen en komen uit bij een paar boerderijtjes waarvan een de naam Mossel heeft gekregen. De boerderij de Mossel stamt uit 1863, maar al in 1500 kwam men de naam “Mosschel” tegen. Mossel heeft niets met het schelpdier te maken, maar van alles met mos. Honderden jaren geleden trokken de herders met hun kuddes de Veluwe over en verbleven dan tijdens de lente en zomermaanden buiten, o.a. rondom het huidige Mossel.

Zij bouwden dan hutjes en schuilplaatsen van mos waarin zij de nachten door konden brengen. Uiteindelijk is Mossel een permanente hoeve geworden, de oude landbouwgronden rondom de boerderij zijn reeds vanaf 1500 in gebruik. Op dit moment bestaat Mossel uit een boerderij met deel, woonhuis, schaapskooi, hooiberg, veldschuur en theetuin. In de veldschuur hebben we een koffiepauze gehad. Een slim roodborstje wijkt niet van onze zijde en dat wordt natuurlijk beloond met broodkruimels.

Na deze pauze lopen we het bosgebied Noord Ginkel in om op Zuid Ginkel uit te komen. We zijn weer bij het startpunt bij restaurant juffrouw Tok waar we het weekend afsluiten met koffie en appelgebak. De weergoden waren ons goed gezind op allebei de wandeldagen en het weekend zat vol ontroerende, mooie en leerzame momenten.

Ik hoop dat er nog meer wandelaars zijn die na het lezen van dit verslag ook mee willen op wandelweekend. Voor mij was het zeker niet de laatste keer!

Annemiek Marijnissen